Επικοινωνήστε 26610 43285
Κλείστε Ραντεβού

Φοβίες

Η έννοια του φόβου αφορά όλους τους ανθρώπους, κάθε εθνότητας και ηλικίας και ήταν πάντα μέρος της ανθρώπινης φύσης. Ο φόβος είναι μία φυσιολογική αντίδραση που προκαλείται ως αποτέλεσμα έκθεσης σε έναν κίνδυνο ή απειλή.

Ειδικές Φοβίες

Η έννοια του φόβου αφορά όλους τους ανθρώπους, κάθε εθνότητας και ηλικίας και ήταν πάντα μέρος της ανθρώπινης φύσης. Ο φόβος είναι μία φυσιολογική αντίδραση που προκαλείται ως αποτέλεσμα έκθεσης σε έναν κίνδυνο ή απειλή. Η φοβία είναι μια ειδική κατηγορία φόβου, κατά την οποία το άτομο βιώνει το συναίσθημα του φόβου με δυσανάλογη ένταση σε σχέση με το γεγονός που την προκάλεσε. Η αντίδραση αυτή δεν μπορεί να εξηγηθεί και βρίσκεται έξω από τον έλεγχο του ατόμου, οδηγώντας τελικά στην αποφυγή της κατάστασης από την οποία προέκυψε. Για παράδειγμα, μπορεί κάποιος να φοβάται τα ταξίδια με αεροπλάνο και να τα αποφεύγει εντελώς ή να έχει φοβία με τη θέα του αίματος και να αποφεύγει κάθε κατάσταση που θα έρθει σε επαφή με αυτό ή τέλος να αποφεύγει να επισκεφθεί σπίτια φίλων του με ζώα σε περίπτωση που έχει φοβία με κάποια. Τα άτομα με φοβία συνήθως αναγνωρίζουν ότι οι φόβοι τους δεν είναι βάσιμοι και πως οι άλλοι άνθρωποι δικαιολογημένα δε φοβούνται τα ίδια πράγματα.

Πώς ορίζονται οι Ειδικές φοβίες;

Είναι χρήσιμο να αναφερθεί ότι οι άνθρωποι μπορεί να έχουν διαφορετικού τύπου φοβίες, αν και κάποιες καταστάσεις μπορεί να είναι περισσότερο πιθανό να συσχετιστούν με αντιδράσεις φόβου. Τα γενικά κριτήρια των φοβικών διαταραχών είναι:

  • Έντονος φόβος σχετικός με ένα συγκεκριμένο αντικείμενο ή κατάσταση
  • Το αντικείμενο ή η κατάσταση του φόβου σχεδόν πάντα και άμεσα προκαλεί φόβο ή άγχος
  • Το αντικείμενο ή η κατάσταση του φόβου αποφεύγεται ενεργά ή υπομένεται από το άτομο με έντονο φόβο ή άγχος
  • Ο φόβος ή το άγχος είναι δυσανάλογα με τον πραγματικό κίνδυνο που τίθεται από το αντικείμενο ή την κατάσταση και το κοινωνικο-πολιτισμικό περιβάλλον
  • Ο φόβος, το άγχος και η αποφυγή είναι διαρκή, δηλαδή εμφανίζονται πάνω από 6 μήνες, ενώ παρεμποδίζουν σημαντικά τον κοινωνικό, εργασιακό ή άλλους βασικούς τομείς της λειτουργικότητας του ατόμου

Οι φοβίες κατηγοριοποιούνται ως εξής:

  • Φοβία για τα ζώα: έντομα, ερπετά κ.ά.
  • Φοβία για το αίμα, τις ενέσεις ή το ανοιχτό τραύμα
  • Φοβία που σχετίζεται με το φυσικό περιβάλλον: καταιγίδες, ύψη, νερό κ.ά.
  • Φοβία συνδεδεμένη με μία κατάσταση: αεροπλάνα, ανελκυστήρες, οδήγηση κτλ.
  • Άλλες φοβίες: φόβος πνιγμονής, κατάποσης φαγητού, εμέτου, οδοντιάτρου κ.ά. Σε παιδιά: φόβος για τους δυνατούς ήχους και για άτομα με κάποια μεταμφίεση

Πόσο συχνά εμφανίζονται;

Στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη η παρουσία των ειδικών φοβιών, για διάστημα 12 μηνών, εκτιμάται 6%-9%. Στην Ελλάδα το ποσοστό κυμαίνεται στο 2,8%, για περίοδο μίας εβδομάδας. Με βάση τα ελληνικά στοιχεία:

  • οι φοβίες εμφανίζονται συχνότερα στις γυναίκες: 3,6% έναντι 1,93% των ανδρών
  • οι φοβίες συνυπάρχουν συχνά με άλλες ψυχικές διαταραχές: 82% των περιπτώσεων
  • στο 53% των ατόμων που συμμετείχαν στην έρευνα, η διαταραχή είχε διάρκεια μεγαλύτερη του ενός έτους

Πώς δημιουργούνται και πώς αντιμετωπίζονται;

Οι ειδικές φοβίες είναι μία ομάδα διαταραχών που διαφέρουν αρκετά μεταξύ τους, συνεπώς και η αιτιολογία τους ποικίλλει. Υπάρχουν φόβοι που ο άνθρωπος τούς έχει από τη γέννησή του και άλλοι που μπορεί να αποκτήσει μέσω των εμπειριών του. Μερικές φορές είναι πιθανό ο ίδιος φόβος να προέρχεται από διαφορετικές πηγές: για παράδειγμα, ο φόβος συγκεκριμένων ζώων μπορεί να είναι εγγενής στον άνθρωπο, δηλαδή γεννιέται με αυτόν ή μπορεί να είναι αποτέλεσμα μάθησης, είτε προσωπικής είτε μέσω παρατήρησης ή/και μετάδοσης πληροφοριών από άλλους. Αφού αποκτηθούν, οι φοβίες συντηρούνται μέσω διαδικασιών όπως οι αποφυγές που κάνει το άτομο, ή μέσω διαστρεβλωμένων σκέψεων (πχ. πεποιθήσεις σχετικά με την επικινδυνότητα της κατάστασης ή πεποιθήσεις περί ανικανότητας του ατόμου να αντιμετωπίσει το φοβικό ερέθισμα).

Η αντιμετώπιση των φοβιών πραγματοποιείται κυρίως μέσω της Θεραπείας Συμπεριφοράς, με τη συνδρομή και της Γνωστικής προσέγγισης (δηλαδή παρέμβαση στον τρόπο σκέψης) όταν αυτό κριθεί αναγκαίο. Τα ποσοστά επιτυχίας της θεραπείας αγγίζουν το 90%, με τα αποτελέσματα να διατηρούνται σε βάθος χρόνου.

​πηγές: DSM V (2013). Starcevic V (2010) Anxiety disorders in adults. Barlow DH, Raffa SD, Cohen EM (2002) σε Nathan P, Gorman JM (Eds) A guide to treatments that work. Marks MI (2001) Νικήστε τις φοβίες. Skapinakis P και συν. (2013)

Σχετικά Άρθρα

Συνδεθείτε

Γνωρίστε τον

Ο Μάριος Παγκράτης είναι ψυχολόγος – ψυχοθεραπευτής, με μεταπτυχιακή ειδίκευση στον Έλεγχο του στρες και την προαγωγή υγείας και εξειδίκευση στη Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία.

Δείτε περισσότερα